Hiển thị các bài đăng có nhãn Đạo đức. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Đạo đức. Hiển thị tất cả bài đăng

18 thg 10, 2014

Giao tiếp

Đâu rồi tiếng dạ, thưa?

Thứ bảy, 18/10/2014 | 06:32 GMT+7
http://vnexpress.net/tin-tuc/goc-nhin/dau-roi-tieng-da-thua-3094923.html
Về xứ Huế có hai câu thơ nổi tiếng: Dạ thưa xứ Huế bây giờ/ Vẫn còn núi Ngự bên bờ sông Hương. Nhiều chàng trai xứ Bắc thú nhận, nghe con gái Huế, con gái Nam "dạ thưa" họ chết lịm vì thích.
Cái tiếng dạ, thưa ngọt ngào, ngoan ngoãn, tài tình vẽ nên cả một dáng con gái mềm mại, nhẹ nhàng, lễ độ, biết ăn biết ở, "hai thương ăn nói mặn mà có duyên", "bảy thương nết ở khôn ngoan" (Lý mười thương)...
Nhưng đâu phải chỉ trước mặt anh chàng ý trung nhân, người con gái mới cần dạ, thưa? Khi tôi còn nhỏ, ngay đi chợ cũng nói như vậy. Người bán hàng cỡ dì, hay chị, hay ngoại thì cứ vậy mà xưng hô: Dạ dì ơi mắc quá bớt cho con đi. Dạ em gởi tiền. Dạ con đi nghen. Dạ dì chờ con thối tiền. Dạ chờ em chút, em chạy qua đổi cái áo vừa size cho chị. Là ở chợ đó, ở cái nơi người ta tới chỉ để dùng tiền mua bán và phần đông người bán đều lam lũ, tảo tần, không có chi để mà cầu cạnh, vâng dạ lấy lòng. Ở chợ, mọi người dạ thưa với nhau không phân sang hèn, chỉ để tỏ lòng lễ độ.
Còn ở nhà, ở trường, ở ngoài đường, trong rạp xi nê, trong thư viện... dĩ nhiên, con nít không biết dạ thưa ấy à, nhỏ thì ăn đòn quắn đít, lớn thì lập tức nhận ngay cái trừng mắt, bắt sửa của cha mẹ.
Thành ra lớn lên chúng tôi vẫn dạ thưa với người khác và dạy trẻ em học tiếng dạ thưa làm đầu. Đó không phải đãi bôi mà là văn hóa giao tiếp tối thiểu, là sự tôn trọng bắt buộc trong bất cứ môi trường nào. Vậy nhưng tiếng xưng hô đó bây giờ hình như dần dần mất. Người ta nói năng với nhau chao chát, trống không, chỏng lỏn. Không ít lần tôi chứng kiến cảnh một phụ nữ ngồi trước nhà quẳng ra độc một tiếng "rau". Chị gánh rau tong tả chạy tới. Người phụ nữ nọ sùng sục bới lộn từ trên xuống dưới cả thúng rau xanh om chỉ để chọn ra một bó. Cô bán rau nhăn nhó nhưng chỉ dám nhẹ nhàng "Bá nhẹ tay giúp em, dập rau em không bán được, rau em mới hái bó nào cũng tươi hết". Chị kia bĩu dài cái môi: "Ối giời cái bọn nhà quê nhà mày bố ai mà tin được". Rồi vứt toẹt vài đồng tiền lẻ lên cái thúng, cầm bó rau đứng dậy.
Không chỉ với những người buôn gánh bán bưng lam lũ mà người ta nói năng cộc lốc, chỏng lỏn ở khắp mọi nơi. Vào tiệm mua hàng thì "Cái này bao tiền? (Bắc)" hoặc "Cái kia giá nhiêu? (Nam), "Lấy cái xanh mực ấy, ừ, không, cái bên cạnh", " Lấy cái này nhá, gói lại". Hất hàm, xỉa tiền, nghênh ngang đi ra, khinh người rất mực! Thậm chí trong gia đình vợ chồng cũng vậy bao nhiêu vâng ạ, dạ thưa, em ơi, anh hỡi... từng làm họ ngọt đến tận tim gan khi đang yêu nhau rụng đâu sạch bách.
Vài ngày nay trên mạng xã hội chia sẻ một video bé gái chỉ khoảng 6, 7 tuổi ngồi một mình trước mâm cơm, chân chống chân xếp, vừa bê chén lên húp thức ăn vừa trừng mắt "dạy dỗ" ông bố: "Này, đi chơi là phải đàng hoàng, không được đi rông, đi làm xong phải về nhà ngay. Con cấm chỉ bố không được tán gái". Cả tư thế, giọng điệu và biểu cảm gương mặt của bé đều khiến tôi rởn cả da gà. Ngạc nhiên là chính cha của cháu quay video đó, up lên trang cá nhân với lời bình có vẻ tự hào và nhận được hàng chục bình luận của bạn bè, người thân, của cả mẹ cháu bé. Tất cả đều vui vẻ hỉ hả khen cháu khôn ngoan quá. Một hai lời cảnh tỉnh bố mẹ cháu về cách giáo dục con lọt thỏm trong đám đông đó.
Tôi có một đồng nghiệp đồng thời là nhạc sĩ nổi tiếng, năm nay khoảng 60 tuổi. Khi nói chuyện điện thoại với vợ, ông luôn nhẹ nhàng mở đầu: "Anh đây". Và khi kết thúc: "Anh bỏ máy nha". Chỉ qua vài câu nói nhưng tôi thấy ông trân trọng mối quan hệ này, trân trọng người vợ của mình. Và dĩ nhiên, khi chuyện trò với ông không ai dám tỏ ra chỏng lỏn, vô lễ.
Cách đây vài năm dư luận rộ lên xung quanh mẩu quảng cáo trong đó cô gái nói chuyện với người lớn tuổi nhưng thiếu kính ngữ. Các nhà phê bình văn hóa phê phán ghê lắm. Trên diễn đàn các bà mẹ, họ cũng phê phán ghê lắm, thế rồi chính không ít người trong số họ vẫn cư xử với nhau như thế hằng ngày.
Có câu chuyện thần thoại nước ngoài kể về hai chị em nhà kia, người chị xinh đẹp, hiền hậu, hễ mở miệng nói thì một đóa hoa thơm hoặc viên ngọc rơi ra. Cô em độc ác nanh nọc, mỗi lần mở miệng cóc nhái rắn rết nhảy ra phun phèo phèo. Bạn muốn có hoa và ngọc xung quanh mình hay là rắn rết?
Hoàng Xuân
Ý kiến bạn đọc ()
Thời ấy nay còn đâu ?
Cám ơn tác giả bài viết rất hay !
Giới trẻ bây giờ khó dạy. Đi cùng cha mẹ gặp người khác cha mẹ chào con thì không. Cha mẹ nhắc hoài "chào bác, chào cô" đi con thì mới ậm ừ. Chẳng biết là do nó nhỏ nên ngại hay là khó dạy nữa -_-
maybach - 10:32 18/10
Tôi xin kể câu chuyện này ra mong các anh, chị suy nghĩ về cách ứng xử hiện nay của chúng ta. Tôi rất may là còn ông bà nội, mỗi lần có dịp nghỉ lễ là em ưu tiên dành thời gian về thăm ông bà, chính ông bà đã dạy cho tôi những cách ứng xử trong cuộc sống. Có lần ông kể câu chuyện vui nhưng rất thâm thúy: "Hình như ngày nay trong trường học không còn dạy đủ các thanh: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng nữa mà chỉ còn dạy dấu nặng không", nghe ông nói tới đây tôi thật sự chưa hiểu lắm về câu chuyện ông muốn nói, ông tiếp "bọn trẻ con ngày nay sao nói chuyện nó dùng dấu nặng không à", đến lúc này tôi mới hiểu bài học mà ông thường dạy và nhắc nhở con cháu về cách ứng xử, giao tiếp với mọi người xung quanh. Tôi rất tự hào vì còn ông để mỗi lần đi xa về tôi phải ghé thăm ông để ông còn chỉ dạy cho tôi nhiều điều hay trong cuộc sống. Trước đây tôi làm nhân viên trong cơ quan nhà nước, mỗi lần về thăm ông thường căn dặn tôi "Con làm việc phải thật sự "chí công vô tư", "chuyên chính vô sản", những câu này ông thường nói đi nói lại mỗi khi tôi về thăm nhưng tôi nghe không bao giờ là thừa. Vì cuộc sống mưu sinh, tôi không còn gắn bó với cơ quan nhà nước nữa mà ra ngoài làm tư nhân nhưng những bài học ông dạy vẫn còn nguyên giá trị. 
Tôi rất thích chủ đề , nội dung của bài viết này, đọc xong tôi như thấy mình trong bài viết. Tôi dù đã ở nước ngoài nhiều năm rồi nhưng tôi vẫn giữ được nề nếp dạ thưa khi nói chuyện với bất cứ ai,qua đây sống thấy trẻ ...  
Phát triển nhưng không hẳn đã là Văn Minh lịch sự. Cần giáo dục nhiều về ý thức và đạo đức cho con trẻ, muốn vậy Bố Mẹ cần phải có ý thức và tự biết giáo dục mình thì mới được. (( Người tự biết giáo dục mình mới thực sự là người có giáo dục ))
Bạn nói rất phải! :)
phivantam - 22 giờ trước
Giờ mình đi chợ, cũng vẫn giữ thói quen dạ thưa như vậy; cô bán cua hay chọc mình "con làm cô thấy sướng quá, chứ có ai dạ thưa mấy bà chợ búa như cô; mơi mốt ghé cô nghe"
Đúng. Trong phim vietnam bây giờ tôi rất bất bình về ứng xử của các nhân vật trẻ, người sống ở đô thị văn minh, người vai nhỏ hơn thường nói "ừ" đối với người lớn, ngay cả với cha mẹ của mình, chỉ có tiếng dạ, thưa còn thấy ...  
Rất cảm ơn tác giả, đọc để tự răn mình, từ đó mới có thể răn con cái và những người xung quanh
M.Chau - 08:52 18/10
Bây giờ vẫn nghe "dạ, thưa " ở trong các công ty khi cấp dưới xưng hô với cấp trên chứ ngoài đường thì hiếm nghe lắm.
saigon84 - 20 giờ trước
Ước gì ai cũng đọc được những suy nghĩ của chị Hoàng Xuân chia sẻ .

13 thg 8, 2013

Gia đình - Nhà trường và đạo đức học sinh

Trẻ hư đâu chỉ tội nhà trường

11/08/2013 09:00 (GMT + 7)
 
TT - Hơn 100 bản báo cáo nghiên cứu về những bất cập trong chương trình - sách giáo khoa, phương pháp dạy học, chất lượng giáo viên ở môn đạo đức và giáo dục công dân trong trường phổ thông đã được trình bày ở hội thảo quốc gia do Bộ Giáo dục - đào tạo vừa tổ chức với mong muốn tìm một hướng đi hiệu quả hơn cho việc “dạy làm người”.
Trong giờ giải lao, một nhóm chuyên gia trao đổi ngoài lề, có vị lắc đầu: “Hội họp, nghiên cứu, báo cáo mãi rồi cũng thế cả thôi... Nói khách quan, những năm gần đây ở những cuộc họp liên quan tới giáo dục, cụm từ “dạy làm người” được nhắc đến nhiều gấp năm, bảy lần trước đây. Sáng kiến đổi mới dạy đạo đức, công trình nghiên cứu thay đổi cách dạy giáo dục công dân, giáo dục pháp luật cũng nhiều hơn trước... Nhưng sao tình trạng xuống cấp về nhân cách, đạo đức của lớp trẻ vẫn gia tăng?”. Một vị khác cho rằng “chẳng cần thiết kế chương trình phức tạp, tốn kém, dạy đạo đức cho học sinh chỉ cần kể chuyện. Thầy cứ lên lớp kể những câu chuyện khác nhau lấy từ đời sống, những câu chuyện nhân văn, những câu chuyện đau lòng, đáng tiếc và cái giá phải trả cho sai lầm, những câu chuyện khiến học sinh phải suy nghĩ, tranh luận, bày tỏ ý kiến riêng... Thế là dạy đạo đức. Dạy thế học sinh sẽ hứng thú, sẽ quan tâm hơn, sẽ ngấm!”. Gật gù, nhiều người tán thưởng.
Nhưng một nhà nghiên cứu khác ở Viện Nghiên cứu giáo dục chia sẻ băn khoăn: “Nói thì dễ, nhưng làm khó lắm. Trẻ con còn bé thì nghe thầy cô nhưng lớn hơn sẽ ít nghe, ít tin hơn, học sinh ở lứa tuổi 15-17 thì bỏ ngoài tai những gì thầy cô nói”. Minh chứng cho băn khoăn này, một báo cáo tham luận tại hội thảo trên cũng đưa ra kết quả nghiên cứu của Viện Nghiên cứu và phát triển giáo dục Việt Nam cho biết “tỉ lệ học sinh tiểu học nói dối cha mẹ là 22%, THCS là 50% còn THPT là 64%”.
Nhưng điều này thật khó “đổ tội” hết cho môn đạo đức, giáo dục công dân trong nhà trường. Vì môn học “hàn lâm, khó hiểu”, cách dạy học “đơn điệu, tẻ nhạt” chỉ không giúp học sinh biết sống tốt hơn chứ không phải thủ phạm làm trẻ hư đi. Những thói xấu, những hành vi tiêu cực từ chính người lớn trong gia đình, nhà trường, ngoài xã hội mới là nguyên nhân cốt lõi khiến lớp trẻ hoang mang, mất điểm tựa nuôi dưỡng niềm tin vào sự tốt đẹp trong cuộc sống. Điều đó cũng khiến các em khó thấm được những bài học đạo đức.
Tôi từng chứng kiến một bà mẹ mắng con thậm tệ khi cậu bé lơ ngơ không chịu chen ngang dòng người đang xếp hàng để mua xăng. Còn trong một hiệu bán sách giáo khoa đầu năm học mới, một bà mẹ khác ra sức đẩy con chen vào giữa hàng người. Đứa bé phản ứng: “Mình phải xếp hàng chứ mẹ?”. Bà mẹ gắt: “Ngu thế, xếp thì đến bao giờ?”. Đó chỉ mới là chuyện xếp hàng, một chuyện nhỏ trong vô vàn chuyện xảy ra trong đời sống.
Nếu mỗi câu chuyện đời sống là một bài học về đạo đức thì những bài học như trên sẽ ngấm vào những đứa trẻ, khiến chúng quen với những hành vi thiếu văn hóa, vị kỷ, không biết sẻ chia, trách nhiệm với cộng đồng. TS Phạm Mạnh Hà, khoa tâm lý Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội), kể với tôi anh từng vất vả với một ca tư vấn tâm lý khi em học sinh quyết “đòi chết”. Cô bé kể cha mẹ ly hôn, mẹ không ngớt lời kể tội cha “ác như con thú” nhưng mẹ cũng ngang nhiên cặp bồ, sống buông thả trước mặt con. Đã thế lại suốt ngày mắng mỏ, hà khắc, đòi hỏi con phải “sống tốt”.
Những bài học đạo đức trong nhà trường sẽ trôi tuột nếu hằng ngày lớp trẻ vẫn thấy người lớn dối trá, thiếu đạo đức...
VĨNH HÀ

27 thg 12, 2012

Điểm 1 và việc Đạo văn, Tính trung thực


Điểm 1

(Dân trí) - Cô là sinh viên ưu tú, trên mọi mặt: học tập, ngoại ngữ, hạnh kiểm… đều xuất sắc nên được xét đi học ở nước ngoài trong chương trình hợp tác giáo dục. Kết quả đầu tiên khi sang học ở trường bạn của cô nữ sinh ưu tú ấy là bài luận điểm 1.

Bài luận ấy được giảng viên ở trường bạn đánh giá là rất tốt, rất hay nhưng ông chỉ có thể cho cô điểm 1 với lời nhắc nhở: “Vì cô là sinh viên nước ngoài nên tôi mới châm chước cho điểm 1 và còn đứng đây để nói chuyện với cô thế này. Nếu không cô đã phải nhận điểm 0 và bị kỷ luật rất nặng”.
Lý do là trong bài luận của mình, cô sinh viên sử dụng, sao chép nguyên văn từ nhiều nguồn tài liệu nhưng không ghi trích dẫn.
Nhiều sinh viên sao chép của người khác nhưng không hiểu rằng mình đang ăn cắp. (Ảnh minh họa)
Nhiều sinh viên sao chép của người khác nhưng không hiểu rằng mình đang ăn cắp. (Ảnh minh họa)
Cô nữ sinh bị sốc về điểm 1 đầu tiên trong quãng đường học hành của mình. Sau đó, cô gái suy ngẫm rất nhiều về bài luận “đạo văn” bởi “kiểu đạo” này nào có xa lạ với cô cũng như nhiều học trò trong nước khác ngay, thậm chí là rất quen thuộc từ những ngày đầu đến trường.
Khi về nước, nói chuyện với cô hiệu trưởng, cô nữ sinh mới hay, ở nước ngoài, hành vi sử dụng, sao chép ý tưởng của người khác mà không trích dẫn là một tội rất nặng, thuộc về phạm trù đạo đức. Nghe cô hiệu trưởng nói, cô sinh viên hỏi: "Nếu em sao chép ý tưởng, câu văn của người khác nhưng được người ta cho phép không yêu cầu phải ghi trích dẫn thì có bị xem là “đạo văn” không cô?".
Bà hiệu trưởng ngỡ ngàng, hỏi lại: "Làm gì có ai cho em ý tưởng, câu văn của mình mà không phải trích dẫn."
Cô học trò đáp: "Từ hồi cấp 1, trước khi thi học kỳ hay thi học sinh giỏi, cô giáo luôn làm sẵn những bài văn mẫu, yêu cầu chúng em học thuộc và đến ngày vào thi chỉ việc chép lại. Như vậy có phải là “đạo văn” không cô?".
Bà hiệu trưởng lặng người. Bởi bà không thể trả lời được câu hỏi của cô sinh viên và bà biết nhiều người nữa cũng sẽ không trả lời được câu hỏi này.
Nhưng giờ bà hiểu thêm lý do vì sao việc đạo văn, ăn cắp ý tưởng của người khác ở nước ngoài là một điều cực kỳ ghê gớm nhưng điều này xuất hiện tràn lan ở các bậc học trong nước, nhất là bậc Tiểu học và Đại học. Rất nhiều sinh viên không biết rằng đó là hành vi ăn cắp vì các em đã được dạy “ăn cắp” từ nhỏ.
Và đó cũng là nguyên căn của việc nền giáo dục của chúng ta đang phải tự đóng cửa, không thể hợp tác với nền giáo dục hội nhập, tiên tiến vì thiếu đi yếu tố quan trọng nhất trong giáo dục là tính trung thực. 
Hoài Nam

5 thg 9, 2012

Cách "Trồng người"


"Trồng người" bằng cách nào?

Vấn đề là những người đứng đầu ngành GD có thật sự ý thức rõ vai trò, và sứ mệnh cực kì quan trọng của mình trong việc "tái cấu trúc các giá trị văn hóa đang bị đảo lộn" hiện nay của đất nước hay không?
Mới đây, trong bài viết của mình, GS Tương Lai cho rằng: Văn hiến nằm trong chiều sâu nhân bản vànền tảng nhân văn Việt Nam. Đó chính là "cái gốc văn hóa của đời người". Vì thế, sự nghiệp trồng người phải khởi đầu từ việc vun đắp cái gốc văn hóa này.
Đây là nhân tố quyết định thành bại của mọi đường lối, cũng là nhân tố quyết định sự tồn vong của đất nước, sự thịnh suy của 1 triều đại hay 1 thể chế, sự phát triển hay suy thoái của 1 dân tộc.
Không chăm lo cái gốc đó mà chỉ tỉa tót cái ngọn để có ngay bóng mát, chắp vá những giải pháp vụn vặt trong việc gặt hái để có hoa, có quả mà nhìn ngắm và dâng hiến, thì khó để cho sự nghiệp trồng người đem lại hiền tài cho đất nước, bồi đắp "nguyên khí" quốc gia.
Khi truy tìm sự xuống cấp của đạo lý xã hội, khi bận rộn với những chủ trương chỉnh đốn Đảng với phê và tự phê, khi phân tích nguyên nhân để tìm ra những giải pháp vực dậy hệ thống GD- ĐT đang là nỗi lo lắng của cả xã hội thì cần hiểu rằng, điểm tựa của mọi quyết sách nhằm xoay chuyển tình thế không gì khác là cái gốc văn hóa."[1]
Thay đổi "tư duy" trồng người...
Đây có thể nói là 1 gợi ý, ở phương diện nào đó chính là hướng đi, 1 cách "trồng người", nếu nhìn ở tầm "vĩ mô" thì "những người có trách nhiệm" với nền GD nước nhà cần phải hết sức lưu ý.
Quả thật nhìn lại tất cả những tồn tại, thiếu sót, thậm chí là những tiêu cực trong ngành GD của chúng ta mà rất nhiều lần dư luận xã hội lên tiếng chất vấn "những người cai quản" nền GD nước nhà thời gian qua, chung quy cũng do cái "điểm tựa văn hóa" của xã hội đang bị bào mòn, thậm chí băng hoại.
Đây cũng chính là vòng luẩn quẩn trong cái quy trình "trồng người" còn nhiều bất cập của ngành GD thời gian qua.
Có thể thấy, chúng ta tuy có "khai trường", "khai giảng" nhưng "khai trường", "khai giảng" lại không gắn với  việc "khai sáng" và "khai phóng" sức ì của mỗi cá nhân (cũng là sức ì của dân tộc). Chưa xem nó như một "điểm tựa văn hóa" cực kì quan trọng cần phải đặt lên trên hết.
Vì thế, đã dẫn đến hậu quả là chúng ta tự làm hao mòn, thậm chí là mất đi "nguyên khí" của quốc gia, của dân tộc mình. Vô tình làm cản trở vòng quay bánh xe lịch sử trong xu hướng hội nhập và toàn cầu hóa.
Khai giảng tại Trường THPT chuyên Chu Văn An. Ảnh: Văn Chung/ VNN
Trong nhiều trường hợp, chúng ta hay thường hay nhắc đi nhắc lại những "lời vàng ý ngọc" của người xưa, nhưng hình như chủ yếu nhắc để cho... sang. Hoặc là để trang trí là chính, chứ thật sự vẫn chưa hiểu hết và nhất là rất ít khi biết vận dụng sao cho phù hợp với tình hình mới, đừng nói là"làm theo".
"Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" đúng không? Quá đúng! Nhưng môi trường GD hiện nay có thật sự giúp phát hiện ra "hiền tài" không khi mà có quá nhiều thành tích và danh xưng ảo?
Hay trong trường hợp đã phát hiện ra "hiền tài" rồi thì nuôi dưỡng không đúng, thậm chí có khi tạo ra những "rào cản" hữu hình lẫn vô hình làm cho "hiền tài" ngày một "rơi rụng"?
Trong lần giao lưu trực tuyến với độc giả báo Tuổi trẻ mới đây, GS Ngô Bảo Châu đã phát biểu: Ðúng là có quá nhiều nhà khoa học trẻ phải lãng phí thời gian và năng lượng của mình để vượt qua những rào cản hành chính do chúng ta tự đặt ra.
Bên cạnh việc cải thiện điều kiện sống, điều kiện làm việc, tôi nghĩ chúng ta phải thay đổi cách nghĩ, cách làm việc để tiết kiệm thời gian cho cán bộ trẻ. Ðừng coi các giảng viên trẻ, các nhà khoa học trẻ là đối tượng để sai vặt nữa." [2].
Lời phát biểu này của GS Châu đã phơi bày 1 sự thật về sự phũ phàng trong cách "trồng người" nói chung, trong nền GD ta hiện nay rất đáng để mỗi người suy ngẫm. Cho nên muốn lấy lại "nguyên khí quốc gia", nhất định ngành GD cần phải triệt để thay đổi tư duy "trồng người" kiểu này!
GD trong trường học của chúng ta nhìn kỹ, phần nhiều chỉ mới dừng lại ở việc "khai tâm" một cách rất chung chung thông qua những khẩu hiệu giáo điều, sáo rỗng và lỗi thời. Điều này tất yếu dẫn đến 1 kết quả tai hại, chúng ta tưởng đâu đã làm cho cái tâm của các em sáng ra, nhưng ngược lại có khi chỉ làm cho trì trệ, thậm chí là hoang mang và mất niềm tin.
Giáo dục phải có cái "tâm" lớn?
Nói cách khác, ở đây có 1 độ chênh rất xa giữa những khẩu hiệu, những bài học làm người trên sách vở với "thực tế cuộc đời" mà các em học sinh đã vô tình hay buộc phải chứng kiến hàng ngày trong chính môi trường GD các em đang thụ hưởng. Dẫu các em có hoài nghi, thắc mắc cũng hiếm khi được "người lớn" "giải tỏa" 1 cách thật dân chủ và thỏa đáng.
Mặt khác, bản thân nền GD còn "khai tâm" cho những người trẻ bằng những việc làm không trung thực của "người lớn". Vì thế, hậu quả tất yếu mà xã hội phải gánh chịu là sự giả dối đang diễn ra một cách tràn lan và không thể kiểm soát.
GD dễ dãi chấp nhận những thành tích ảo; đã tạo kẽ hở và dung dưỡng những tệ nạn mua bán bằng cấp, thì tất yếu xã hội sẽ bị mất phương hướng trong việc nhìn nhận, đánh giá con người ở chiều sâu của tâm hồn và trí tuệ, mà chủ yếu chỉ thông qua những mảnh bằng xanh đỏ (có khi do mua bán đổi chác mà có).
Cho nên, nếu nói văn hóa xã hội của chúng ta đang "lâm nguy" thì lỗi này phần nhiều do GD mà nên, cụ thể  là do "cách trồng người" sai lầm của nền GD.
Một việc thiện không dành cho bất kỳ 1 cá nhân nào mà là 1 việc thiện cho quốc gia, cho dân tộc! Dĩ nhiên muốn làm được việc thiện này thì người làm GD nhất định phải có cái tâm "lớn"!
Vấn đề là những người đứng đầu ngành GD có dám dũng cảm thừa nhận những sai sót và khiếm khuyết của nền GD hiện nay hay không? Có thật sự ý thức rõ vai trò, và sứ mệnh cực kì quan trọng của mình trong việc"tái cấu trúc các giá trị văn hóa đang bị đảo lộn" hiện nay, của đất nước hay không?
Dũng cảm nhìn nhận vấn đề này đồng nghĩa với việc "mở ra cơ hội" nhằm góp phần tìm ra phương án "trồng người" khả thi và hiệu quả nhất cho ngành GD trong tương lai.
Tóm lại, "trồng người" bằng cách nào?là 1 câu hỏi rất khó trả lời. Trong hoàn cảnh xã hội ta hiện nay thì đáp án cho câu trả lời này càng khó gấp bội. Tuy nhiên, tìm được trả lời được cũng đồng nghĩa với việc ngành GD nước nhà không chỉ hoàn thành nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước giao phó, mà quan trọng hơn "những người có trách nhiệm" với ngành GD đã làm được một việc thiện, 1 việc   có ích!
Một việc thiện không dành cho bất kỳ 1 cá nhân nào mà là 1 việc thiện cho quốc gia, cho dân tộc! Dĩ nhiên muốn làm được việc thiện này thì người làm GD nhất định phải có cái tâm "lớn"!
Vì thế, đây sẽ thách thức rất lớn không chỉ với riêng ngành GD mà còn của cả dân tộc trên hành trình hội nhập và phát triển! Nhưng dù khó đến mấy, cũng vẫn có cách để giải quyết; và dù khó đến mấy cũng phải làm.
Vấn đề là chúng ta có thật sự dám nghĩ, dám làm; có thật sự lo nghĩ cho vận mệnh dân tộc và đất nước trong tương lai hay không mà thôi?
-----------------------------
Chú thích:
[1]: Nhân ngày khai trường nghĩ về sự nghiệp trồng người - Tuần Việt Nam
[2]: "GS Ngô Bảo Châu: Đừng sai vặt nhà khoa học trẻ" - Báo Tuổi trẻ ngày 01/09/2012

22 thg 6, 2012

Trách nhiệm của người con trong gia đình


Câu 3: trong đề thi TS lớp 10 tại TP.HCM 2012-2013 (3 điểm)
            Trong loạt bài trên báo Tuổi trẻ chủ nhật bàn về thế hệ gấu bông có đề cập hai hiện tượng:
1.      Một cô bé mười lăm tuổi, được mẹ chở đi đánh cầu lông. Xe hai mẹ con bị va quẹt, đồ đạc trên xe văng tung tóe. Người mẹ vội vàng gom nhặt, vài người đi đường cũng dừng lại phụ giúp còn cô bé thờ ơ đứng nhìn. Đợi mẹ nhặt xong mọi thứ, cô bé leo lên xe và thản nhiên dặn: “Lát về mẹ nhớ mua cho con li chè!”.
2.      Một cậu học sinh khi được hỏi về ca sĩ nổi tiếng mà cậu hâm mộ, cậu đã trả lời rất rành mạch về cách ăn mặc, sở thích của ca sĩ đó. Nhưng khi được hỏi về nghề nghiệp, sở thích của cha mẹ cậu, cậu ta ấp úng, không trả lời được.
Là người con trong gia đình, em hãy trình bày suy nghĩ về hai hiện tượng trên qua một bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy thi).
-----------------------------------------------------------
Học sinh có thể làm nhiều cách khác nhau miễn là có đủ một số ý theo quy định. Sau đây là một cách làm cụ thể:
·        Mở bài: Đặt vấn đề: Sự vô tâm của thế hệ gấu bông đã làm giật mình các bậc cha mẹ. Hai hiện tượng mà báo Tuổi trẻ Chủ nhật đã nêu là khá phổ biến. Đó cũng là thể hiện của sự suy tàn về chữ hiếu và vi phạm nghiêm trọng đạo đức con người Á Đông. Hai hiện tượng trên như một lời cảnh tỉnh đối với bổn phận làm con của chúng ta.
·        Thân bài:
+ Biểu hiện: Giải thích nội dung của hai hiện tượng trên nói lên sự vô tâm của thế hệ trẻ đối với những người thân yêu nhất, có công nuôi dưỡng và bảo bọc chúng ta từ khi mới sinh ra – đó là cha mẹ, ông bà, thầy cô giáo, ...Hình ảnh một em bé thờ ơ khi mẹ đi nhặt đồ và hồn nhiên nói: “Lát về mẹ nhớ mua cho con li chè!” cũng như hình ảnh một cậu học sinh rất rành về sở thích của ca sĩ cậu yêu thích mà chẳng biết gì về sở thích, nghề nghiệp, tâm trạng và niềm đau của bố mẹ mình. Điều đó đã tạo nên sự phản cảm mạnh mẽ trong tâm hồn người đọc.
+ Nguyên nhân:
_ Giới trẻ thường chỉ quan tâm tới cuộc sống và sở thích của mình, đó là một trong những biểu hiện của thói ích kỉ.
_ Bậc cha mẹ thiếu sâu sát, thiếu quan tâm đúng mực đến hành vi, sở thích và nhân cách của con.
_ Nhà trường và xã hội thiếu phương pháp giáo dục đúng mực, thiếu những hoạt động để rèn luyện nhân cách của học sinh và gắn kết con cái với cha mẹ.
_ Nhà trường và gia đình còn thờ ơ với việc giáo dục cẩn trọng về đạo đức làm người và những đức tính như: hiếu thảo, lòng biết ơn, lòng nhân ái, tính vị tha, khả năng chia sẻ với những người thân yêu, ...        
                  + Hậu quả:
      _ Nếu không khắc phục được những hiện tượng này, xã hội càng ngày càng trở nên băng hoại về đạo đức và sự vô cảm càng ngày càng trở nên phổ biến.
      _ Những hiện tượng trên là nhát dao cứa vào lương tâm của những người Việt Nam có đạo đức, là nỗi đau dai dẳng cho thế hệ cha anh.
      _ Những hiện tượng trên là sự xói mòn về đạo đức, là sự chạy theo những nét đẹp phù phiếm và hư ảo, bỏ quên những nét đẹp chân thật và những tình cảm thiêng liêng.
+ Cách khắc phục:
_ Chủ quan: bản thân mỗi con người phải ý thức về trách nhiệm của mình đối với gia đình và xã hội, rèn luyện lòng nhân ái, lòng vị tha từ những việc nhỏ nhặt nhất.
_  Khách quan: gia đình, nhà trường và xã hội nên chú trọng hơn về việc giáo dục nhân cách cho học sinh, dạy học sinh biết quan tâm tới những người thân yêu, gần gũi với mình, dạy học sinh biết cảm nhận vẻ đẹp cùa lòng vị tha, sự chia sẻ, đồng cảm và lối sống có trách nhiệm.
_ Lên án mạnh mẽ lối sống thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm, ích kỉ.
·        Kết bài: Hai hiện tượng trên đã đánh thức lương tâm của những người đã từng mắc vào những lỗi lầm tương tự. Đó là hồi chuông cảnh tỉnh đối với thế hệ trẻ nói riêng và đối với tất cả những người Việt Nam.