Hiển thị các bài đăng có nhãn Dạy con. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Dạy con. Hiển thị tất cả bài đăng

18 thg 10, 2014

Giao tiếp

Đâu rồi tiếng dạ, thưa?

Thứ bảy, 18/10/2014 | 06:32 GMT+7
http://vnexpress.net/tin-tuc/goc-nhin/dau-roi-tieng-da-thua-3094923.html
Về xứ Huế có hai câu thơ nổi tiếng: Dạ thưa xứ Huế bây giờ/ Vẫn còn núi Ngự bên bờ sông Hương. Nhiều chàng trai xứ Bắc thú nhận, nghe con gái Huế, con gái Nam "dạ thưa" họ chết lịm vì thích.
Cái tiếng dạ, thưa ngọt ngào, ngoan ngoãn, tài tình vẽ nên cả một dáng con gái mềm mại, nhẹ nhàng, lễ độ, biết ăn biết ở, "hai thương ăn nói mặn mà có duyên", "bảy thương nết ở khôn ngoan" (Lý mười thương)...
Nhưng đâu phải chỉ trước mặt anh chàng ý trung nhân, người con gái mới cần dạ, thưa? Khi tôi còn nhỏ, ngay đi chợ cũng nói như vậy. Người bán hàng cỡ dì, hay chị, hay ngoại thì cứ vậy mà xưng hô: Dạ dì ơi mắc quá bớt cho con đi. Dạ em gởi tiền. Dạ con đi nghen. Dạ dì chờ con thối tiền. Dạ chờ em chút, em chạy qua đổi cái áo vừa size cho chị. Là ở chợ đó, ở cái nơi người ta tới chỉ để dùng tiền mua bán và phần đông người bán đều lam lũ, tảo tần, không có chi để mà cầu cạnh, vâng dạ lấy lòng. Ở chợ, mọi người dạ thưa với nhau không phân sang hèn, chỉ để tỏ lòng lễ độ.
Còn ở nhà, ở trường, ở ngoài đường, trong rạp xi nê, trong thư viện... dĩ nhiên, con nít không biết dạ thưa ấy à, nhỏ thì ăn đòn quắn đít, lớn thì lập tức nhận ngay cái trừng mắt, bắt sửa của cha mẹ.
Thành ra lớn lên chúng tôi vẫn dạ thưa với người khác và dạy trẻ em học tiếng dạ thưa làm đầu. Đó không phải đãi bôi mà là văn hóa giao tiếp tối thiểu, là sự tôn trọng bắt buộc trong bất cứ môi trường nào. Vậy nhưng tiếng xưng hô đó bây giờ hình như dần dần mất. Người ta nói năng với nhau chao chát, trống không, chỏng lỏn. Không ít lần tôi chứng kiến cảnh một phụ nữ ngồi trước nhà quẳng ra độc một tiếng "rau". Chị gánh rau tong tả chạy tới. Người phụ nữ nọ sùng sục bới lộn từ trên xuống dưới cả thúng rau xanh om chỉ để chọn ra một bó. Cô bán rau nhăn nhó nhưng chỉ dám nhẹ nhàng "Bá nhẹ tay giúp em, dập rau em không bán được, rau em mới hái bó nào cũng tươi hết". Chị kia bĩu dài cái môi: "Ối giời cái bọn nhà quê nhà mày bố ai mà tin được". Rồi vứt toẹt vài đồng tiền lẻ lên cái thúng, cầm bó rau đứng dậy.
Không chỉ với những người buôn gánh bán bưng lam lũ mà người ta nói năng cộc lốc, chỏng lỏn ở khắp mọi nơi. Vào tiệm mua hàng thì "Cái này bao tiền? (Bắc)" hoặc "Cái kia giá nhiêu? (Nam), "Lấy cái xanh mực ấy, ừ, không, cái bên cạnh", " Lấy cái này nhá, gói lại". Hất hàm, xỉa tiền, nghênh ngang đi ra, khinh người rất mực! Thậm chí trong gia đình vợ chồng cũng vậy bao nhiêu vâng ạ, dạ thưa, em ơi, anh hỡi... từng làm họ ngọt đến tận tim gan khi đang yêu nhau rụng đâu sạch bách.
Vài ngày nay trên mạng xã hội chia sẻ một video bé gái chỉ khoảng 6, 7 tuổi ngồi một mình trước mâm cơm, chân chống chân xếp, vừa bê chén lên húp thức ăn vừa trừng mắt "dạy dỗ" ông bố: "Này, đi chơi là phải đàng hoàng, không được đi rông, đi làm xong phải về nhà ngay. Con cấm chỉ bố không được tán gái". Cả tư thế, giọng điệu và biểu cảm gương mặt của bé đều khiến tôi rởn cả da gà. Ngạc nhiên là chính cha của cháu quay video đó, up lên trang cá nhân với lời bình có vẻ tự hào và nhận được hàng chục bình luận của bạn bè, người thân, của cả mẹ cháu bé. Tất cả đều vui vẻ hỉ hả khen cháu khôn ngoan quá. Một hai lời cảnh tỉnh bố mẹ cháu về cách giáo dục con lọt thỏm trong đám đông đó.
Tôi có một đồng nghiệp đồng thời là nhạc sĩ nổi tiếng, năm nay khoảng 60 tuổi. Khi nói chuyện điện thoại với vợ, ông luôn nhẹ nhàng mở đầu: "Anh đây". Và khi kết thúc: "Anh bỏ máy nha". Chỉ qua vài câu nói nhưng tôi thấy ông trân trọng mối quan hệ này, trân trọng người vợ của mình. Và dĩ nhiên, khi chuyện trò với ông không ai dám tỏ ra chỏng lỏn, vô lễ.
Cách đây vài năm dư luận rộ lên xung quanh mẩu quảng cáo trong đó cô gái nói chuyện với người lớn tuổi nhưng thiếu kính ngữ. Các nhà phê bình văn hóa phê phán ghê lắm. Trên diễn đàn các bà mẹ, họ cũng phê phán ghê lắm, thế rồi chính không ít người trong số họ vẫn cư xử với nhau như thế hằng ngày.
Có câu chuyện thần thoại nước ngoài kể về hai chị em nhà kia, người chị xinh đẹp, hiền hậu, hễ mở miệng nói thì một đóa hoa thơm hoặc viên ngọc rơi ra. Cô em độc ác nanh nọc, mỗi lần mở miệng cóc nhái rắn rết nhảy ra phun phèo phèo. Bạn muốn có hoa và ngọc xung quanh mình hay là rắn rết?
Hoàng Xuân
Ý kiến bạn đọc ()
Thời ấy nay còn đâu ?
Cám ơn tác giả bài viết rất hay !
Giới trẻ bây giờ khó dạy. Đi cùng cha mẹ gặp người khác cha mẹ chào con thì không. Cha mẹ nhắc hoài "chào bác, chào cô" đi con thì mới ậm ừ. Chẳng biết là do nó nhỏ nên ngại hay là khó dạy nữa -_-
maybach - 10:32 18/10
Tôi xin kể câu chuyện này ra mong các anh, chị suy nghĩ về cách ứng xử hiện nay của chúng ta. Tôi rất may là còn ông bà nội, mỗi lần có dịp nghỉ lễ là em ưu tiên dành thời gian về thăm ông bà, chính ông bà đã dạy cho tôi những cách ứng xử trong cuộc sống. Có lần ông kể câu chuyện vui nhưng rất thâm thúy: "Hình như ngày nay trong trường học không còn dạy đủ các thanh: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng nữa mà chỉ còn dạy dấu nặng không", nghe ông nói tới đây tôi thật sự chưa hiểu lắm về câu chuyện ông muốn nói, ông tiếp "bọn trẻ con ngày nay sao nói chuyện nó dùng dấu nặng không à", đến lúc này tôi mới hiểu bài học mà ông thường dạy và nhắc nhở con cháu về cách ứng xử, giao tiếp với mọi người xung quanh. Tôi rất tự hào vì còn ông để mỗi lần đi xa về tôi phải ghé thăm ông để ông còn chỉ dạy cho tôi nhiều điều hay trong cuộc sống. Trước đây tôi làm nhân viên trong cơ quan nhà nước, mỗi lần về thăm ông thường căn dặn tôi "Con làm việc phải thật sự "chí công vô tư", "chuyên chính vô sản", những câu này ông thường nói đi nói lại mỗi khi tôi về thăm nhưng tôi nghe không bao giờ là thừa. Vì cuộc sống mưu sinh, tôi không còn gắn bó với cơ quan nhà nước nữa mà ra ngoài làm tư nhân nhưng những bài học ông dạy vẫn còn nguyên giá trị. 
Tôi rất thích chủ đề , nội dung của bài viết này, đọc xong tôi như thấy mình trong bài viết. Tôi dù đã ở nước ngoài nhiều năm rồi nhưng tôi vẫn giữ được nề nếp dạ thưa khi nói chuyện với bất cứ ai,qua đây sống thấy trẻ ...  
Phát triển nhưng không hẳn đã là Văn Minh lịch sự. Cần giáo dục nhiều về ý thức và đạo đức cho con trẻ, muốn vậy Bố Mẹ cần phải có ý thức và tự biết giáo dục mình thì mới được. (( Người tự biết giáo dục mình mới thực sự là người có giáo dục ))
Bạn nói rất phải! :)
phivantam - 22 giờ trước
Giờ mình đi chợ, cũng vẫn giữ thói quen dạ thưa như vậy; cô bán cua hay chọc mình "con làm cô thấy sướng quá, chứ có ai dạ thưa mấy bà chợ búa như cô; mơi mốt ghé cô nghe"
Đúng. Trong phim vietnam bây giờ tôi rất bất bình về ứng xử của các nhân vật trẻ, người sống ở đô thị văn minh, người vai nhỏ hơn thường nói "ừ" đối với người lớn, ngay cả với cha mẹ của mình, chỉ có tiếng dạ, thưa còn thấy ...  
Rất cảm ơn tác giả, đọc để tự răn mình, từ đó mới có thể răn con cái và những người xung quanh
M.Chau - 08:52 18/10
Bây giờ vẫn nghe "dạ, thưa " ở trong các công ty khi cấp dưới xưng hô với cấp trên chứ ngoài đường thì hiếm nghe lắm.
saigon84 - 20 giờ trước
Ước gì ai cũng đọc được những suy nghĩ của chị Hoàng Xuân chia sẻ .

26 thg 3, 2014

Là người Việt, mẹ sẽ không dạy con…


 3 thảo luận26/03/14 13:29
(GDVN) - Hình ảnh về “người Việt hiện đại xấu xí” quá thật, quá đắng qua góc nhìn của một sinh viên Nhật và du học sinh Việt Nam đang khiến cộng đồng rung động.

Mẹ cho con hình hài, nhưng đất nước cho con nguồn cội. Giờ đây, khi hình ảnh đất nước mình không còn đẹp đẽ trong mắt bạn bè thế giới, mẹ bỗng chạnh lòng: Phải làm gì đây để các con tự hào là người Việt Nam. Phải làm gì đây để con là một người Việt Nam đáng tự hào?

Mẹ sẽ không dạy con: Việt Nam có rừng vàng, biển bạc 

Thay vào đó, mẹ dạy con, đất nước mình vốn rất đẹp nhưng đang ngày càng bị ô nhiễm, ngày càng nhiều các loại động vật bị tuyệt chủng. Mẹ chỉ cho con xem những con sông đã cạn nước, những đám bụi mờ ảo bao phủ thành phố, những bãi rác khổng lồ ngày càng to hơn… Mẹ cũng sẽ dạy con lựa chọn những món đồ ít để lại rác, dạy con giữ sạch mọi nơi con tới, dạy con tiết kiệm từng giọt nước nhỏ…

Mẹ sẽ không dạy con: Bạn đó xấu chưa kìa…
Thay vào đó, mẹ dạy con, mỗi người bạn đều có nhiều điểm tốt. Dạy con biết sống sao cho tự tin và tự trọng, để biết yêu quý mình và yêu quý mọi người xung quanh. Dạy con tự hào về nòi giống, dạy con ngưỡng mộ những người tài năng. Dạy con cách đưa ra quan điểm riêng nhưng tôn trọng ý kiến của người khác.

Mẹ sẽ không dạy con: Bạn đó xấu chưa kìa… Ảnh minh họa. 

Mỗi người Việt Nam là một phần của đất nước Việt Nam, chỉ có cùng nhau tốt, đất nước của mình mới tốt đẹp hơn… 
Mẹ sẽ không dạy con: Đánh chừa cái đất… 

Thay vào đó, mẹ dạy con, bước chân con phải vững vàng, ánh mắt con phải tinh anh, và tâm trí con phải tập trung. Nếu có vấp ngã, hãy tự đứng dậy và mỉm cười vì con sắp bước vững hơn. Mẹ dạy con tinh thần vượt khó, nhưng mẹ cũng dạy con việc dám chịu trách nhiệm. Vững vàng với chính mình, thì chẳng thể hoàn cảnh nào xô đẩy được con. 

Mẹ sẽ không dạy con: Tiền là tiên, là phật… 

Thay vào đó, mẹ dạy con về giá trị của đồng tiền ngay từ thưở bé, 10.000 đồng là giá của hai cái kẹo, là công 1 giờ con giúp mẹ dọn nhà, là đủ một suất cơm ngon lành cho các bạn nghèo khó. Con có thể làm ra giá trị đồng tiền, nhưng đồng tiền không làm ra giá trị của con. Tiền không mua được tình yêu của mẹ, tiền không trả được những kỷ niệm ấu thơ của con… 

Mẹ sẽ không dạy con: Người Việt Nam rất xấu 

Thay vào đó, mẹ nói với con: Người Việt Nam thông minh, cần cù, chịu khó, Người Việt Nam yêu nước, trân trọng giá trị truyền thống, Người Việt Nam đã từng khiến cả thế giới phải nể phục. Và mẹ cũng nói với con, muốn trở thành người Việt Nam tốt đẹp thì luôn phải nỗ lực và cố gắng, không thể dựa vào quá khứ oai hùng. Hãy tự hào về quá khứ, nhưng đừng quên tạo ra quá khứ đáng tự hào. Những bậc tổ tiên đã quên mình vì nghĩa lớn, để Việt Nam có tên trên bản đồ thế giới. Vậy thì há gì những việc nhỏ mẹ con mình không làm, để giữ cho chữ “Việt Nam” rạng ngời?

Và con ạ, có những thời điểm, như lúc này đây, chúng ta cảm thấy hổ thẹn khi bị bạn bè quốc tế chê cười vì những thói xấu. Hãy coi đó là một cú hích, để người Việt Nam trở về đúng những giá trị tốt đẹp từng tồn tại qua biết bao thế hệ.

7 thg 12, 2013

Nghề quan trọng nhất của mọi nghề

Nghề làm người

06/12/2013 08:14 (GMT + 7)
TT - Ngày 4-12. Chiếc xe tải chở bia đang đi bất ngờ đổi hướng, hàng ngàn thùng bia trên xe đổ xuống đường tại khu vực vòng xoay Tam Hiệp (TP Biên Hòa, Đồng Nai).

Ngay lập tức, hàng trăm người ập tới tranh giành nhau “hôi” bia. Nhiều người còn leo lên cả thùng xe vét nốt số bia còn sót lại. Thậm chí, họ còn đưa cả xe ba gác ra chở bia.

Ngày 29-11. Xấp tiền 100.000 đồng của một người dân rớt xuống đường bị gió thổi bay tứ tung trên quốc lộ 1, gần chợ đầu mối Thủ Đức (TP.HCM). Chỉ trong nháy mắt, hàng chục người từ lề đường nhào ra nhặt. Thậm chí cả tài xế và lơ xe tải cũng dừng xe đột ngột ngay giữa đường để... lao xuống lượm tiền.
Ngày 22-10. Vụ tai nạn giao thông xảy ra trên đường Đồng Khởi (đoạn qua P.Tân Hiệp, TP Biên Hòa, Đồng Nai) khiến hai người bị thương nặng. Tại hiện trường, một xấp tiền mệnh giá 500.000 đồng cùng với điện thoại của một nạn nhân văng tung tóe. Nhiều người cũng lao vào ngay lập tức nhưng không phải để cứu các nạn nhân đang quằn quại trong đau đớn mà để... lượm tiền.
Ngày 16-10. Ngay tại trung tâm TP.HCM, bốn thanh niên đi hai xe máy, móc 50 triệu đồng trong túi quần của một người đang dừng xe chờ đèn đỏ, bọc tiền rơi ra đường. Trong lúc nạn nhân đang lo bắt cướp thì người đi đường lại cúi xuống nhặt tiền rồi... bỏ chạy.
Đó chỉ là những vụ hôi của mà các phương tiện truyền thông ghi nhận được. Tin trên báo cũng chỉ đủ cho người ta lắng lòng và đắng lòng một chút, rồi họ tặc lưỡi: lòng tham lấn át lương tri...
Cũng có những lóe sáng cạnh những chuyện tối tăm đó. Trong vụ hồn nhiên lượm tiền trên quốc lộ 1 kể trên, lấm lem trong số hàng chục người hùng hục nhặt tiền, chỉ có duy nhất anh tài xế xe khách dừng xe, nhảy xuống phụ lượm tiền đưa lại cho người mất. Hoặc câu chuyện hơn một năm trước, tài xế taxi Nguyễn Văn Dũng (Gio Linh, Quảng Trị) chủ động trả lại cho chủ nhân chiếc túi xách để quên trên xe, bên trong có nhiều tài sản trị giá gần 1 tỉ đồng. Anh Dũng tâm sự: “Thú thật, với tài sản lớn như vậy thì làm cả đời cũng không có được. Nhưng nghĩ người mất của phải khổ cực để kiếm tiền, mất số tài sản lớn thế này chắc gia đình sẽ lâm vào cảnh điêu đứng nên tôi quyết tâm trả lại”.
Tiếc là những chuyện đẹp như vậy hình như ngày càng hiếm hoi.
Khả năng từ chối và không nhận những thứ không thuộc về mình không ngẫu nhiên mà có. Nó là sản phẩm của cả một quá trình giáo dục, trong đó có giáo dục tại nhà trường, giáo dục trong gia đình và giáo dục ngoài xã hội.
Nếu từ nhỏ trẻ được dạy cẩn thận chuyện xếp hàng thì lớn lên sẽ khó có cảnh chen lấn, xô đẩy, vượt đèn đỏ, tranh giành làn đường; nếu từ nhỏ trẻ được dạy không lấy những gì không phải của mình thì lớn lên làm sao có cảnh nhức nhối như cướp tiền, cướp bia, cướp dưa giữa đường, và càng sẽ không có chuyện đạo văn, biển thủ, tham ô của công, tiêu xài tiền chùa...
Và nếu từ nhỏ, trẻ được dạy một cách căn cơ một nghề: NGHỀ LÀM NGƯỜI, thì lớn lên, cho dù là ai, làm nghề gì cũng sẽ làm tử tế và với trách nhiệm cao nhất. Vì nói như nhà khai minh Jean-Jacques Rousseau, nghề làm người là nghề quan trọng nhất, là nghề gốc của mọi nghề!
NHẬT HUY

TỪ KHÓA

80

8 thg 9, 2013

Có một khoảng trống trong việc dạy trẻ...

06/09/2013 09:55 (GMT + 7)

TT - Nhân dịp khai giảng năm học 2013-2014, PGS Văn Như Cương - hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh - đã có lá thư gửi cha mẹ học sinh của trường với lời chia sẻ giản dị, cảm động nhưng sâu sắc.
Các học sinh Trường THPT Marie Curie, Q.3, TP.HCM tại lễ khai giảng sáng 5-9  - Ảnh: Minh Đức
Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS Văn Như Cương cho biết:
PGS Văn Như Cương -  Ảnh: V.Hà
- Những gì tôi bày tỏ trong thư đều xuất phát từ những điều tôi đã quan sát từ cuộc sống xung quanh mình, từ cách ứng xử với trẻ con của nhiều bậc cha mẹ. Ở nhà, cha mẹ chỉ cần con học thật nhiều, thật tốt và thi đỗ đại học. Coi đó là ưu tiên số 1 và vì sự ưu tiên đó, có thể hi sinh những cái khác. Ở trường, thầy cô cũng chỉ lo nhồi nhét kiến thức, dạy thêm kiến thức cho học sinh đi thi... Thế nên có một khoảng trống lớn trong việc dạy trẻ những điều nhỏ nhặt song lại vô cùng cần thiết mà thiếu nó trẻ khó có thể nên người.
* Việc giáo dục lớp trẻ hiện nay có vấn đề xuất phát từ phía gia đình, các bậc cha mẹ, vậy còn nhà trường, theo thầy, nhà trường có “góp phần” vào việc này không, và bây giờ cần phải làm gì để thay đổi cách dạy học sinh?
- Đương nhiên, nhà trường cũng phải có trách nhiệm trong việc này. Trường học không chỉ là nơi dạy chữ, càng không phải là nơi cung cấp kiến thức cho học sinh để đỗ đạt, quan trọng hơn phải là nơi hỗ trợ các bậc cha mẹ dạy trẻ những kỹ năng, ứng xử cần có trước khi bước vào đời. Ở Trường Lương Thế Vinh, từ lâu rồi tôi áp dụng hình thức kỷ luật đối với học sinh theo hướng “phạt phải lao động”. Ví dụ đi muộn, thay vì ngồi chờ hết tiết để vào lớp, học sinh sẽ phải ra sân trường quét rác, lau cửa kính, bàn ghế...
Chính từ những lần “phạt quét sân trường” mà tôi phát hiện nhiều học sinh không biết quét thế nào cho đúng. Tôi cũng áp dụng nhiều phép thử đối với học sinh. Ví dụ có lần tôi để một vỏ chai nước ở nơi có nhiều học sinh qua lại. Tôi xem các em làm gì với cái chai đó. Có em đi qua không để ý, có em đá cái chai, chuyền cho nhau như đá bóng. Không em nào nghĩ tới việc cho vỏ chai vào thùng rác. Từ quan sát đó, tôi yêu cầu giáo viên lưu ý nhắc nhở học sinh. Những việc nhỏ đó nhắc một lần chưa được, nhiều lần sẽ hình thành thói quen.
* Trong thư, dù không trực tiếp đề cập nhưng khiến người đọc hình dung thấp thoáng những bất cập của giáo dục hiện nay khi người lớn chỉ tập trung vào việc bắt con trẻ học và học. Điều đó vô hình trung khiến học vừa là yếu tố để ưu tiên, vừa là áp lực đè nặng lên học sinh. Có phải đây cũng là điều thầy nghĩ đến khi viết lá thư?
- Đúng thế đấy. Một nền giáo dục ứng thí trong đó cha mẹ, thầy cô, các nhà trường đều muốn nhồi nhét nhiều kiến thức nhất cho học sinh để có tỉ lệ đỗ cao nhất, kết quả tốt nhất. Chính suy nghĩ này khiến nhiều bậc phụ huynh dồn ép con học thêm khắp nơi. Chỉ cần học là đủ, mọi vấn đề bất ổn khác đều có thể châm chước, nâng đỡ, làm thay trẻ. Và đáp ứng nhu cầu của phụ huynh, các thầy cô, nhà trường chỉ tập trung lo chuyện học và thi.
* Trong thư, thầy cam kết học sinh Trường Lương Thế Vinh không cần học thêm. Nhưng hiện nay có nhiều thầy cô cho rằng không dạy thêm thì không hết kiến thức vì chương trình quá tải. Còn nhiều phụ huynh lo không học thêm thì không thi đỗ?
- Tôi chỉ dám khẳng định trong phạm vi trường Lương Thế Vinh thôi. Đúng là chương trình hiện nay có những bất cập, quá tải. Nhưng nếu hiệu trưởng nhà trường kiên quyết, nếu làm tốt việc sắp xếp, bố trí chương trình hợp lý, thầy cô giáo làm hết trách nhiệm, đúng quy định về chuyên môn, học sinh đảm bảo yêu cầu trong giờ học chính khóa và tự học thì không cần đi học thêm. Dĩ nhiên tôi không ra lệnh cấm học sinh học thêm bên ngoài nhà trường, cũng không thể cấm được giáo viên của tôi đi dạy thêm bên ngoài. Nhưng trong phạm vi nhà trường, tôi yêu cầu thầy và trò làm đúng yêu cầu, nhiệm vụ. Và tôi có thể khẳng định với các bậc cha mẹ, học sinh không cần học thêm ở đâu nữa, các em vẫn có đủ kiến thức, kỹ năng vượt qua các kỳ thi.
VĨNH HÀ thực hiện
“Con cái luôn được voi đòi tiên”
1 Xin các bậc làm cha làm mẹ hãy thận trọng và bình tĩnh khi nhận xét và đánh giá con cái của mình. Một số vị luôn cho rằng con mình cái gì cũng nhất: xinh đẹp, thông minh, tài năng, trí tuệ..., họ tâng bốc con và làm cho đứa con cũng cảm thấy mình hơn người. Một số vị khác thì ngược lại, luôn buồn bực vì con, chì chiết, thậm chí mạt sát con, xem con là thứ vất đi, khó dạy khó bảo rồi chẳng làm nên cơm cháo gì...
Mỗi đứa trẻ đều có điểm mạnh và điểm yếu. Nghệ thuật làm cha làm mẹ là biết cách khuyến khích, khen ngợi, nhưng không đề cao quá đáng những điểm mạnh của con mình, mặt khác cần khắc phục mà không vùi dập những điểm yếu của con.
Một đứa trẻ kiêu căng, tự phụ hoặc một đứa trẻ tự ti, sợ hãi không phải là mục tiêu giáo dục của chúng ta.
2 Xin các vị đừng quá nuông chiều đến mức thỏa mãn mọi đòi hỏi của con. Hãy nhớ rằng con chúng ta luôn luôn “được voi đòi tiên”, bởi vậy chúng ta cần cân nhắc trước yêu sách của con cái. Có thể các vị không thiếu tiền, nhưng ở đây là vấn đề giáo dục nên có thể thừa tiền vẫn không cho. Trẻ em càng được nhận nhiều thì sự biết ơn càng giảm sút, mà đó là điều tối kỵ. Trước hết con phải biết ơn cha mẹ mình, biết rằng trong điều kiện kinh tế khó khăn cha mẹ đã vất vả như thế nào để nuôi con ăn học. Sự biết ơn đó chính là một động lực để thúc đẩy các con ra sức học hành.
Đối với con, nếu “yêu cho roi cho vọt” là quan điểm sai lầm thì “yêu cho ngọt cho bùi” cũng sai lầm không kém.
3 Xin các vị đừng thương con đến mức không để con đụng tay đụng chân làm bất kỳ việc gì, mà dành toàn bộ thời gian cho chúng “dùi mài kinh sử”. Con muốn giúp mẹ làm bếp thì “thôi con học bài đi, mẹ làm tí xong ngay”, ăn cơm xong thì “con nghỉ một lúc rồi học bài nhé, để mẹ rửa bát cho”.
Thế là có những đứa trẻ không bao giờ biết làm việc, kể cả những việc đơn giản như quét dọn nhà cửa, lau rửa bát đĩa, ấm chén, tưới cây nhổ cỏ, vun luống tỉa hoa... Lớn lên chắc chắn chúng sẽ thành những kẻ lười biếng, xem thường lao động, coi khinh những người lao động. Là một thầy giáo lâu năm, tôi xin rút ra một nhận định: không có lao động không có sáng tạo. Một người lười lao động chắc chắn không làm việc gì thành công.
Hãy dạy con cái chúng ta có tấm lòng nhân ái, biết làm việc từ thiện dù rất nhỏ và có thái độ thân thiện đối với mọi người. Lòng thương người, tính đôn hậu là tính tốt cơ bản nhất mà mỗi con người nên có. Hãy để cho trẻ con chúng ta biết đến, nghĩ đến biết bao nhiêu hoàn cảnh khó khăn, biết bao số phận cay đắng, biết bao hoàn cảnh ngặt nghèo của rất nhiều người trong xã hội. Đối với những người như vậy, một sự chia sẻ về vật chất và tinh thần, một lời động viên, một cử chỉ đồng cảm... chính là thể hiện lòng nhân ái đối với họ. Lòng nhân ái trong mỗi người sẽ xóa tan sự đố kỵ, sự vô cảm, sự thù hận... và làm cho trẻ con của chúng ta tốt đẹp, cao thượng hẳn lên.
5 Hãy dạy con cái mình sống nhiều hơn với thế giới thật xung quanh mình, đang diễn ra hằng ngày..., để con đừng đắm mình và chạy theo thế giới ảo trên các trang mạng. Hãy làm sao để con nói chuyện, trao đổi, tâm sự... nhiều hơn với người thân trong gia đình, chứ đừng suốt ngày đuổi theo những ảo ảnh trên mạng. Trong tình hình hiện nay, các mạng xã hội trên Internet mang lại nhiều nguy hiểm cho con trẻ chúng ta... Xin các vị hãy quan tâm điều này nhiều hơn, đã có rất nhiều trẻ em trở thành hư đốn, thậm chí phạm pháp vì quá mê say với thế giới ảo.
Về việc học tập của con em, Trường Lương Thế Vinh chống lại việc học thêm một cách vô tội vạ. Nhà trường bố trí và sắp xếp kế hoạch thực hiện chương trình đủ để học sinh không phải học thêm. Việc học thêm chỉ mang đến những bất lợi cho học sinh: tốn tiền, tốn thời gian, ảnh hưởng đến sức khỏe, nguy hiểm vì đi đường, không có thì giờ để tự học, tự nghiên cứu, tìm tòi... Học sinh Trường Lương Thế Vinh được tuyển chọn một cách chu đáo, các em đều có hạnh kiểm tốt, học lực giỏi hoặc khá. Học sinh như vậy, với đội ngũ thầy giáo có kinh nghiệm và với chương trình sắp xếp hợp lý... chúng tôi tin rằng việc học thêm là không cần thiết.
PGS VĂN NHƯ CƯƠNG (Trường THPT Lương Thế Vinh Hà Nội)